Urlop macierzyński i wychowawczy – wszystko o rodzicielstwie

Urlop macierzyński i wychowawczy – wszystko o rodzicielstwie
Autor Marta Tomaszewska
Marta Tomaszewska23.12.2023 | 6 min.

Macierzyński a wychowawczy to dwa rodzaje urlopów przysługujących rodzicom w Polsce. Ten poradnik pomoże Ci dowiedzieć się wszystkiego, czego potrzebujesz: jak długo trwają, jakie są zasady przyznawania, jaka jest wysokość zasiłku i jakie obowiązują Cię prawa i obowiązki podczas korzystania z nich. Przeczytaj i zyskaj pewność, że dobrze przygotujesz się do urlopu związanego z rodzicielstwem.

Kluczowe wnioski:
  • Urlop macierzyński trwa standardowo 20 tygodni, wychowawczy - do 36 miesięcy dziecka
  • Wysokość zasiłku to zwykle 100% podstawy wymiaru z ostatnich 12 miesięcy
  • Wniosek o urlop należy złożyć na druku ZUS Z-32
  • Na urlopie macierzyńskim przysługują takie same świadczenia jak przy umowie o pracę
  • Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego masz prawo wrócić na poprzednie stanowisko

Zasady korzystania z urlopu macierzyńskiego

Urlop macierzyński przysługuje każdej pracującej mamie, niezależnie od formy zatrudnienia - na umowę o pracę, umowę cywilnoprawną czy prowadzącej działalność gospodarczą. Aby skorzystać z tego urlopu, trzeba spełnić kilka warunków.

Przede wszystkim należy pamiętać, że urlop macierzyński jest udzielany na wniosek pracownicy. Warto złożyć go odpowiednio wcześnie, aby pracodawca mógł się do niego przygotować. Termin na złożenie wniosku mija dopiero w dniu porodu.

Kto może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?

Z urlopu macierzyńskiego mogą skorzystać zarówno matki biologiczne, jak i matki adopcyjne. W przypadku adopcji urlop przysługuje przez okres:

  • 20 tygodni - jeśli dziecko ma do 7 roku życia,
  • 31 tygodni - jeśli dziecko ma od 7 do 14 lat,
  • 33 tygodnie - jeśli dziecko ma powyżej 14 roku życia i jest niepełnosprawne lub umiarkowanie bądź znacznie niepełnosprawne.

Jak długo trwa urlop macierzyński i wychowawczy

Długość urlopu macierzyńskiego i wychowawczego jest ściśle określona w przepisach. Standardowo urlop macierzyński trwa 20 tygodni - przysługuje tylko matce dziecka.

Natomiast urlop wychowawczy może potrwać maksymalnie 36 miesięcy i jest przeznaczony zarówno dla matek, jak i ojców, a także innych osób uprawnionych do opieki nad dzieckiem. Nie jest on dzielony na części - raz udzielony trwa do momentu jego wykorzystania, maksymalnie do 3 lat.

Jak dzieli się urlop macierzyński?

Urlop macierzyński standardowo dzieli się na:

14 tygodni urlopu podstawowego przysługuje każdej matce bez wyjątku
6 tygodni urlopu dodatkowego przysługuje matce, która przedstawi zaświadczenie, że ciąża trwała co najmniej 31 tygodni lub urodziła więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie

Kiedy wnioskować o urlop macierzyński lub wychowawczy

Aby skorzystać z urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego, trzeba złożyć stosowny wniosek. Terminy są różne w zależności od rodzaju urlopu:

  • urlop macierzyński - nie później niż w dniu porodu
  • urlop wychowawczy
    • pracownica - nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu
    • pozostali uprawnieni - nie później niż 21 dni przed zamierzonym terminem rozpoczęcia opieki nad dzieckiem

Warto pamiętać o tych terminach, ponieważ złożenie wniosku po czasie może skutkować odmową udzielenia urlopu.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego i wychowawczego

Urlop macierzyński i wychowawczy – wszystko o rodzicielstwie

Zarówno podczas urlopu macierzyńskiego, jak i wychowawczego przysługuje comiesięczny zasiłek wypłacany przez ZUS. Jego wysokość wynosi:

  • 100% podstawy wymiaru zasiłku obliczanej z dochodu osiągniętego w ciągu ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku,
  • nie mniej niż 70% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.

W praktyce większość osób otrzymuje właśnie równowartość 100% swojej dotychczasowej pensji. Pozwala to na spokojne korzystanie z urlopu bez obaw o sytuację finansową.

Prawa i obowiązki na urlopie macierzyńskim

Podczas urlopu macierzyńskiego przysługują takie same prawa jak przy normalnym stosunku pracy. Oznacza to m.in. prawo do 13. pensji, premii, nagród, a nawet awansu. Nie można zwolnić pracownika przebywającego na takim urlopie.

Urlop macierzyński to czas, kiedy nie musisz martwić się o utratę pracy ani zmniejszenie wynagrodzenia. Twoje prawa pracownicze są takie same, jak gdybyś normalnie świadczyła pracę.

Jedynym obowiązkiem związanym z urlopem macierzyńskim jest poinformowanie pracodawcy o terminie powrotu do pracy - co najmniej na 30 dni wcześniej. Dzięki temu firma będzie mogła przygotować dla Ciebie stanowisko pracy po przerwie.

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym

Ważną kwestią jest powrót do firmy po zakończonym urlopie związanym z rodzicielstwem. Pamiętaj, że zgodnie z prawem pracy masz zagwarantowane prawo powrotu na poprzednio zajmowane stanowisko, a jeśli nie jest to możliwe - na równorzędne stanowisko, zgodne z Twoimi kwalifikacjami.

Ponadto przysługuje Ci pełna ochrona stosunku pracy - nie możesz zostać zwolniona w okresie urlopu, a także przez rok po jego zakończeniu z powodów niezwiązanych z winą pracownika.

Dzięki temu możesz spokojnie wrócić do obowiązków zawodowych, nie obawiając się o utratę pracy czy gorsze warunki zatrudnienia.

Podsumowanie

Urlop macierzyński i wychowawczy to dwie formy przerwy w pracy przeznaczone dla rodziców. Przysługują każdej osobie zatrudnionej na umowę o pracę oraz na inne umowy. Wyjaśniliśmy, kto i na jakich zasadach może z nich skorzystać, jakie są terminy składania wniosków oraz jakie prawa i obowiązki się z nimi wiążą.

Omówiliśmy też długość urlopu macierzyńskiego, który standardowo trwa 20 tygodni oraz urlopu wychowawczego - do 3 lat. Wiemy już, że podczas tych urlopów przysługuje zasiłek macierzyński lub wychowawczy w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Przedstawiliśmy również zasady ochrony stosunku pracy na urlopach związanych z rodzicielstwem - nie można zwolnić takiej osoby ani pogorszyć jej warunków zatrudnienia. Po powrocie z urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego przysługuje prawo do tego samego lub równorzędnego stanowiska.

Mamy nadzieję, że powyższe informacje pozwolą Wam lepiej zrozumieć zasady korzystania z urlopów rodzicielskich i podjąć świadomą decyzję, która najlepiej odpowiada Waszej sytuacji.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Co potrafi dziecko w 9 miesiącu życia?
  2. Bebilon Prosyneo HA 3 – Mleko dla niemowląt
  3. 28 tydzień ciąży: rozwój dziecka, objawy, brzuch i porady
  4. Dziecko 10 tygodni - 10 tygodniowe niemowlę, 10 tyg dziecko
  5. Dziecko urodzone w 32 tygodniu - wcześniak poradnik
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Marta Tomaszewska
Marta Tomaszewska

Jestem pedagogiem z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi. Dzielę się na blogu poradami, jak rozwijać kreatywność i zdolności manualne u dzieci w różnym wieku. Opowiadam o zabawach i ćwiczeniach wspierających motorykę małą i dużą. Daję też wskazówki, jak włączać dzieci w obowiązki domowe i rozwijać ich samodzielność

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły